Μελέτη του ΕΛΚΕΘΕ δημοσιευμένη στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό River Research and Applications (Vardakas et al., 2024) κατέγραψε τις επιπτώσεις της πλημμύρας στην άγρια πέστροφα (Salmo farioides) στο Κρανιώτικο και Σκληνασιώτικο ρέμα. Τα ευρήματα είναι σκληρά: ο πληθυσμός κατέρρευσε κατά 90,7%. Στους τέσσερις δειγματοληπτικούς σταθμούς, τα νεαρά ιχθύδια 6–10 εκ. εξαφανίστηκαν κατά 99%. Μια ολόκληρη γενεά χάθηκε μέσα σε λίγες μέρες.
Η άγρια πέστροφα δεν είναι απλώς ένα ψάρι. Είναι το σήμα κατατεθέν του Ασπροπόταμου, δείκτης της υγείας των ποταμών της Πίνδου, και — αν προστατευτεί — δυνητική πηγή οικοτουριστικής ανάπτυξης για μια περιοχή που έχει ανάγκη από προοπτική.
Τι έπρεπε να γίνει — και δεν έγινε
Η άγρια πέστροφα (Salmo farioides) προστατεύεται από την Ευρωπαϊκή Οδηγία 92/43/ΕΟΚ (Παράρτημα ΙΙ) και τα ρέματα βρίσκονται εντός της προστατευμένης περιοχής Natura 2000 «Ασπροπόταμος» (GR1440001). Ο Ελληνικός Κόκκινος Κατάλογος κατατάσσει το είδος ως Τρωτό (VU) και ο IUCN ως Σχεδόν Απειλούμενο (NT) — και στις δύο περιπτώσεις με επιδεινούμενη τάση. Το είδος δηλαδή βρισκόταν ήδη υπό πίεση πριν τον Daniel. Αυτό συνεπάγεται υποχρεώσεις — για τον ΟΦΥΠΕΚΑ ως μονάδα διαχείρησης προστατευόμενων περιοχών, και για το Δασαρχείο Καλαμπάκας ως αρμόδιο για την εποπτεία της αλιείας.
Από τη δημοσίευση της μελέτης έχουν περάσει δύο χρόνια. Έκτακτα μέτρα προστασίας δεν ελήφθησαν. Έλεγχοι δεν οργανώθηκαν. Η ερασιτεχνκή αλιεία συνεχίζεται σαν να μην έγινε τίποτα. Αν ο ΟΦΥΠΕΚΑ και το Δασαρχείο Καλαμπάκας δεν γνωρίζουν τη μελέτη, αυτό είναι πρόβλημα. Αν τη γνωρίζουν και δεν έχουν κινηθεί, είναι ακόμα μεγαλύτερο πρόβλημα.
Αυτό που θα έπρεπε να έχει ήδη γίνει είναι οι δύο αυτοί φορείς να αξιολογήσουν τα ευρήματα, να εισηγηθούν και να λάβουν έκτακτα μέτρα προστασίας και φύλαξης αποκλειστικά για το Κρανιώτικο και το Σκληνασιώτικο ρέμα που αποτελούν έναν άριστο αναπαραγωγικό βιότοπο για την περιοχή του Ασπροπόταμου και θα έπρεπε να φυλάσσονται στον μέγιστο βαθμό — συμπεριλαμβανομένης ίσως και της προσωρινής απαγόρευσης αλιείας στα συγκεκριμένα ρέματα για όσο διάστημα κριθεί απαραίτητο για την ανάκαμψη του πληθυσμού.
Μέριμνα στα έργα αποκατάστασης
Τα έργα αποκατάστασης στην περιοχή αναμένεται να ξεκινήσουν σύντομα. Ζητάμε να ληφθεί ρητή μέριμνα για την άγρια πέστροφα: αποφυγή επεμβάσεων εντός της κοίτης κατά την αναπαραγωγική περίοδο (Νοέμβριος–Απρίλιος), διατήρηση της συνέχειας του ποταμού και προστασία των χώρων ωοτοκίας.
Υπάρχει ελπίδα — αν δράσουμε τώρα
Η άγρια πέστροφα είναι είδος προσαρμοσμένο στις σκληρές συνθήκες των ορεινών ποταμών. Μπορεί να επανέλθει αλλά χρειάζεται χρόνο και προστασία. Τα λίγα άτομα που απέμειναν είναι η μόνη ελπίδα για τον πληθυσμό. Αν τους δοθεί η ευκαιρία να αναπαραχθούν χωρίς πίεση, η ανάκαμψη είναι εφικτή.
Πώς συμβάλει ο Αστραίος στη διατήρηση του είδους;
Τα μέλη του Αστραίου που ασκούν την τέχνη του fly fishing στην συγκεκριμένη περιοχή αλλά και σε όλη την Ελλάδα, απελευθερώνουν όλα τα ψάρια που πιάνουν, συμβάλλοντας έτσι ενεργά στη διατήρηση του είδους. Η φιλοσοφία του catch and release δεν είναι απλώς μια προσωπική επιλογή — εδώ και δεκαετίες έχει αναγνωριστεί παγκοσμίως και χρησιμοποιείται ως αποδεδειγμένο διαχειριστικό εργαλείο σε πεστροφορους ποταμούς, συνδυάζοντας την προστασία του πληθυσμού με τη βιώσιμη αξιοποίηση του φυσικού πόρου. Προτείνουμε όλο και περισσότεροι αλιείς να υιοθετήσουν την ίδια πρακτική.
Μελέτη: Vardakas L., Koutsikos N., Dimitriou E., Vavalidis T., Kouraklis P. & Kalogianni E. (2024). Short-term effects of Storm Daniel on Salmo farioides (Karaman, 1938) in a high-gradient stream. River Research and Applications. https://doi.org/10.1002/rra.4254
Πηγη: astraeus.gr
