ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Cyprinidae

ΕΙΔΟΣ: Squalius vardarensis (Leuciscus cephalus)

ΚΟΙΝΟ ΟΝΟΜΑ: Ποταμοκέφαλος, Κέφαλος, Τιλινάρι, Chub

Ο κοινός κέφαλος, γνωστός και ως Chub, είναι ένα ψάρι της οικογένειας των Κυπρινιδών και συγκαταλέγεται ανάμεσα στα πιο ανθεκτικά είδη των ευρωπαϊκών γλυκών νερών. Με ευρεία εξάπλωση σε όλη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, αποτελεί ένα είδος με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο για την ιχθυοπανίδα όσο και για την ερασιτεχνική αλιεία.

Χαρακτηριστικά

Ο κέφαλος μπορεί να φτάσει σε μήκος τα 60 εκατοστά και σε βάρος έως 8 κιλά, αν και πιο συχνά συναντάται σε μικρότερα μεγέθη. Το σώμα του είναι μακρύ και κυλινδρικό, με μεγάλο, έντονα αναγνωρίσιμο στόμα. Η ράχη του έχει αποχρώσεις του γκρι, καφέ ή πρασινωπού, ανάλογα με τον βιότοπο. Η κοιλιά του είναι ανοιχτόχρωμη, σχεδόν λευκογκρί, ενώ τα λεπτά, μεσαίου μεγέθους λέπια του χαρίζουν μια λαμπερή εμφάνιση.

Τα πτερύγιά του, αν και όχι πολύ μεγάλα, συνδυάζονται με δυνατούς μυς που του επιτρέπουν ταχύτατες κινήσεις και άμεση αλλαγή κατεύθυνσης.

Βιότοπος

Ο κέφαλος ζει κυρίως σε ποτάμια, ρυάκια και χειμάρρους με μέτρια έως γρήγορη ροή, και πιο σπάνια σε λίμνες. Προτιμά περιοχές με χαμηλό υψόμετρο (κάτω από 500 μέτρα) και με ποικιλία μικροενδιαιτημάτων, όπως βράχια, κορμούς, σκιά και ρηχά σημεία με φυτοκάλυψη. Είναι ιδιαίτερα ανθεκτικός στη ρύπανση και μπορεί να επιβιώσει ακόμη και σε νερά με χαμηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο, γεγονός που τον καθιστά εξαιρετικά προσαρμοστικό.

Συμπεριφορά & Κοινωνικότητα

Σε νεαρή ηλικία, οι κέφαλοι σχηματίζουν κοπάδια, κάτι που τους προσφέρει ασφάλεια και ευκολότερη αναζήτηση τροφής. Καθώς μεγαλώνουν, τα ενήλικα άτομα γίνονται περισσότερο μοναχικά, κινούνται ατομικά και καταλαμβάνουν δικές τους περιοχές κυνηγιού.

Αναπαραγωγή

Η αναπαραγωγική περίοδος διαρκεί από Απρίλιο έως Ιούνιο, όταν η θερμοκρασία του νερού ανεβαίνει. Η γονιμοποίηση γίνεται σε πολύ ρηχά νερά, όπου το θηλυκό εναποθέτει τα μικρά, κιτρινωπά αυγά πάνω σε βράχια, ρίζες ή χαλικώδεις βυθούς. Η σεξουαλική ωρίμανση επιτυγχάνεται στα 3–4 χρόνια για τα αρσενικά και στα 4–5 για τα θηλυκά, και η ανάπτυξή τους είναι σχετικά αργή.

Διατροφή

Ο κέφαλος φημίζεται για τη λαιμαργία και την ποικιλία της δίαιτάς του. Είναι παμφάγος και καταναλώνει:

  • σκουλήκια, προνύμφες και έντομα,

  • μικρά ψάρια και ασπόνδυλα,

  • καρκινοειδή και μαλάκια,

  • φυτικά υπολείμματα και φύκη,

  • αλλά και… σκουπίδια ή οργανικά απόβλητα όταν δεν υπάρχει άλλη τροφή.

Η δίαιτά του αποδεικνύει τη δυνατότητα επιβίωσης σε ποικίλες συνθήκες και τροφικές πιέσεις.